همانطور كه ميآ*دانيد هارد ديسك هنگامي كه در كارخانه ساخته ميآ*شود كاملا خام است. پس از طي شدن فرآيند توليد عمل فرمت سطح پايين با همان Low level Format روي آن انجام ميآ*شود. با اين عمل هارد به صورت شيار شيار و در حالتي كه هر شيار از چندين سكتور تشكيل شده قالب بندي و وضعيت بدسكتورآ*ها مشخص مي شود.

File Allocation Table

مابين شيارها شكافي برنامه ريزي شده وجود دارد كه به آن Gap يا گوه گفته مي شود. وظيفه اين گوهآ*ها اين است كه آدرس سكتورهاي فيزيكي دوطرف خود را نگهداري كرده و براي اطلاع كنترلآ*گر هارد ديسك علامت لازم را فراهم كنند. معمولا هاردآ*هاي فعلي در كارخانه فرمت سطح پايين ميآ*شوند و نيازي به اين كار توسط كاربر نيست.بعد از اينكه هارد فرمت سطح پايين شد لازم است پارتيشن بندي شود. پارتيشن بندي شامل: ايجاد جدول پارتيشين (كه وظيفه نگهداري آدرس پارتيشنها) يا همان Master Boot Record (MBR) را دارد) و خود قطعاتي كه بعدا به صورت درايوآ*هاي هارد ديسك شناخته ميآ*شود و بوت ركورد پارتيشنآ*هاست.پس از پايان پارتيشن بندي هارد، فرمت سطح بالا (يا همان فرمت معمولي) لازم است. در اين نوع فرمت هر پارتيشن به صورت مجزا از ديگران قابل بندي شده و علاوه بر بوت ركورد و سكتورهاي منطقي (كه با سكتورآ*هاي مرحله فرمت سطح پايين متفاوت است) دو سكتور نيز جهت جدول اسكان فايل يا همان فت كه مبحث اصلي ماست، تشكيل ميآ*شود. قابل ذكر است كه دو نسخه تكراري از يك جدول در هر هارد قرار ميآ*گيرد به جهت افزايش اطمينان از اينكه حذف يا خراب نميآ*شوند. اين جدول مهمترين جدول براي اطلاعات موجود در هارد است.هنگامي كه كاربر در سطح سيستم عامل با كامپيوتر كار ميآ*كند، در واقغ با دادهآ*هايي سر و كار دارد كه به صورت منطقي در فايلهاي مختلف سازماندهي شدهآ*اند. يعني سكتورآ*هاي منفرد به صورت مستقيم مورد استفاده قرار نميآ*گيرند. اما سيستم عامل با سكتورها سروكار داشته و به علت بعضي محدوديتها در هنگام طراحي، هر بار ميآ*تواند با مجموعهآ*اي از سكتورآ*هاي متوالي كه به آتها كلاستر يا خوشه گفته ميآ*شود مي گويند. اين كلاستر ها با توچه به اينكه به هم پيوسته هستند واحدهاي تخصيص يافته يا Allocation Unit نيز ناميده ميآ*شوند. براي اينكه سيستم عامل بتواند عمل درست خود را انجام دهد تعداد سكتورها در هر كلاستر بايد تواني از 2 باشد. (مثلا 4، 8، 16، 32 و ...)در حال استفاده از كامپيوتر دايما فايلآ*ها ايجاد يا حذف شده و يا تغيير داده ميآ*شوند. به همين دليل به سختي ميآ*توان كلاسترآ*هاي مربوط به يك فايل را در كنار هم نگه داشت. مثلا فرض كنيد كه ديسكي حاوي 3 فايل باشد. اولين فايل خوشه 3 خوشه، دومي 2 خوشه و فايل سوم 3 خوشه اشغال كرده باشند. حالا فرض كنيد فايل دوم از روي ديسك پاك شود بنابراين به اندازه 2 خوشه مابين فايلآ*هاي اول و سوم (كه الان دومي شده است) فاصله ميآ*افتد. خالا اگر فايلي كه 4 خوشه دارد به ديسك اضافه شود، دو امكان پيش ميآ*آيد: اول اينكه فايل جديد بعد از فايل دوم قرار گيرد و دوم اينكه قسمتي از فايل در دوخوشه آزاد قبلي نوشته شود و بقيه آن در ادامه فايل دوم ذخيره شود. به دليل كاهش شديد سرعت دسترسي به فايل استفاده از روش اول مقرون به صرفه نيست. بنا براين فايل سوم فعلي ما در دو خوشه مجزا (دو كلاستر غير متوالي) ذخيره مي شود. به اين حالت پراكندگي فايل گفته مي شود. نكته قابل ذكر اينكه برنامهآ*هايي همچون Defrag جهت رفع اين حالت به كار برده ميآ*شود.در صورتي كه فايل پراكنده نميآ*شد، مشخص كردن خوشه تمام فايلآ*ها به سادگي صورت ميآ*گرفت زيرا كافي بود آدرس خوشه ابتدايي و تعداد خوشهآ*هاي استفاده شده نگهداري شود ولي به دليل پراكندگي اين كار امكان نخواهد داشت.به همين علت است كه جدول اسكان فايل يا FAT ايجاد شده. در حال حاضر 3 نوع فت استاندارد وجود دارد: 12، 16 و 32 بيتي. فت 12 بيني جهت فلاپي ديسك، فت 16 استاندارد قديمي هاردآ*ها و فت 32 جهت استفاده در سيستمآ*هاي عامل ويندوز 98 و xp در نظر گرفته شده است. فت زنجيره خوشهآ*ها را مشخص ميآ*كند. به ازاء هز شماره خوشه يك داده ثبت شده در FAT وجود دارد. همچنين هريك از اين دادهآ*هاي ثبت شده شماره خوشه بعدي را در زنجيره خوشهآ*ها مشخص ميآ*كند. اگر خوشهآ*اي در اين زنجيره قرار نداشته باشد يعني آزاد بوده و ميآ*توان از آن براي ذخيره استفاده كرد.در فت 16 طول هريك از دادهآ*هاي ثبت شده 16 بيت ميآ*باشد. بعني هريك از دادهآ*هاي ثبت شده حداكثر ميآ*تواند به دو به توان شانزده يا 65536 كلاستر آدرسآ*دهي كند. به عبارت بهتر ديسكي كه از فت 16 استفاده ميآ*كند حداكثر ميآ*تواند 65536 كلاستر داشته باشد. بنابراين با يك محاسبه ساده مشخص مي شود كه هر كلاستر هارد عبارت از چند بايت يا چند سكتور خواهد بود. (قابل ذكر اينكه هر سكتور 512 بايت است)مثلا براي يك هارد 1 گيگابايتي (2 به توان 30 به طور واقعي) اندازه كلاستر 16 كيلو بايتي بدست ميآ*آيد. اما از آنجا كه در هارد اطلاعات ديگري مثل بوت سكتور و فتآ*ها ذخيره ميآ*شود ظرفيت به طور واقعي 1 گيكابايت نخواهد بود. از طرف ديگر حجم خوشهآ*ها بايد همواره تواني از 2 باشد. بنابراين در هارد 1 گيگابايتي هر كلاستر 32 كيلوبايت خواهد بود.از آنجايي كه 2 فايل نميآ*توانند از يك كلاستر مشترك استفاده كنند، اگر فايلي حتي 1 بايت ظرفيت داشنه باشد يك كلاستر كامل را اشغال خواهد كرد. بنابراين يك فايل 1 بايتي در چنين هاردي 32 كيلوبايت از ظرفيت هارد كم خواهد كرد. اين مساله را Wasting يا تلفات ميآ*نامند. اين روش در نهايت ممكن است به هدر دادن مقدار زيادي از ظرفيت هارد منجر شود. يك روش مقابله با اين مشكل اين است كه پارتيشنها را مقدار كوجكتري در نظر بگيريم. در اين حالت هر پارتيشن، بوت سكتور و فت خاص خودش را خواهد داشت. هرچه اين اندازه كوچكتر باشد مقداري كمتري از فقاي هر خوشه هدر خواهد رفت. روش غير رسميآ*اي كه براي مقابله با اين وضعيت وجود دارد اين است كه فايلآ*ها را فشرده سازي كرد. در اين صورت از آنجا كه هر فايل زيپ به هر حال (يك) فايل است، تعداد كلاستر كمتري تلف خواهد كرد.همانطور كه قبلا ذكر شد 2 نسخه از فت روي هر ديسك وجود دارد. در حقيقت اگر فت موجود در درايوي خراب شود، ممكن است تمام دادهآ*هاي موجود در هارد از بين بروند. حتي اگر دادهآ*ها هنمچنان بر روي هارد وجود داشته باشند، راهي براي بازسازي زنجيره كلاسترآ*ها و دستيابي به آنها وجود نخواهد داشت.
مواردي پيش ميآ*آيد كه ممكن است موجب بروز اشكال در فت شوند.اصلي ترين مشكل معمولا به اين صورت بروز ميآ*كند كه برنامهآ*اي فايلي را باز ميآ*كند و در آن تغييراتي مي دهد بنابراين اندازه فايل نيز تغيير ميآ*كند با افزايش يا كاهش دادهآ*ها آدرس فت نيز تغيير ميآ*كند ولي تا زماني كه فايل بسته نشود، اين تغييرات در فت ثبت نميآ*شود. بنابراين اگر به علتي (مثلا قفل كردن برنامه يا قطع برق و ...)برنامه به صورت معمول بسته نشود، فت به روز نشده و آدرسهاي اشتباهي خواهد داشت. ممكن است جايي خالي باشد و فت به آن اشاره كند و يا بالعكس و يا مورد بدتر اينكه آدرس محتويات دو فايل تداخل كند. (كه در اين صورت هر دو فايل آسيب خواهند ديد.)برنامهآ*اي كه جهت رفع اشكالات فت تهيه شده در داس chkdsk يا Scandisk و در ويندوز Scandisk نام دارد. فت 32 آخرين نسخه استاندارد ميآ*باشد در سيستمهاي عامل 95 (البته سرويس پك 2 آن، سيستم عامل ويندوز 98 و ام اي، ويندوز ان تي 5 به بعد و البته ويندوز xp استفاده ميآ*شود.
ويژگيآ*هاي اصلي فت 32 عبارتند از:
1- فت 32 ميآ*تواند هاردآ*هاي بزرگتر از 2 ترابايت (2000 گيگابايت) را تيز پشتيباني كند. بنابراين ميآ*توان گفت كه دست كم در آينده نزديك با مشكل محدوديت ظرفيت هارد مواجه نخواهيم بود.
2- ار آنجا كه در Fat32 براي مشخص كردن هر كلاستر از 4 بايت اسفاده شده ميآ*توان به تعداد كلاسترهاي بيشتري دسترسي پيدا كرد. (در فت 16 2 بايت براي اين كار در نظر گرفته شده بود.) فت 32 ميآ*تواند تا 2 به توان 28 (يا 268435156) كلاستر را شناسايي كند. بنابراين فت 32 در مقايسه با فت 16 كلاسترهاي كوچكتري را مورد استفاده قرار ميآ*دهد بنابراين تلفات به مقدار قابل ملاحظهآ*اي كاهش پيدا ميآ*كند.
و ...
البته به عنوان آخرين توصيه: اگر از چند سيستم عامل در دستگاه خود استفاده ميآ*كنيد (مثل لينوكس، مك يا داس و غيره) مراقب سارگاري فت آنها باشيد!